Kooperatywy.org

Bariery do przełamania

Skoro kooperatywy mają tyle zalet, dlaczego jest ich tak mało?

Gdzie leżą najważniejsze bariery, które powodują, że kooperatywy w Polsce zajmują bardzo wąską niszę i nie są traktowane jako jeden z elementów struktury mieszkaniowej miast i miasteczek? Dlaczego kooperatywy nie wychodzą poza sferę projektów modelowych czy eksperymentalnych? Nie jest łatwo jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie.

Organizacyjne

Bycie pionierem wymaga determinacji. Najtrudniej jest przejść od pomysłu do realizacji, gdy nie ma jasno określonych reguł, a każda kooperatywa jest inna i za każdym razem jest to indywidualne wyzwanie. Kooperatywy mieszkaniowe w polskiej rzeczywistości są na etapie projektów pionierskich i eksperymentalnych. Jest to z jednej strony trudność, a z drugiej strony szansa na wypracowanie nowych, innowacyjnych form organizacyjnych i prawnych, które jlepiej odpowiadają na zapotrzebowania współczesnych miast i ich mieszkańców.

Prawne

Jak się okazuje barier prawnych dla funkcjonowania kooperatyw w zasadzie nie ma. Istnieje wręcz szeroki wachlarz możliwości prawnych sformalizowania kooperatywy. Barierą jest raczej brak praktyki a co za tym idzie pewna egzotyczność konstrukcji prawnych, która może budzić niepokój i niezrozumienie reguł ich funkcjonowania. Z pewnością pomogła by tu dedykowana ustawa i wprowadzenie pojęcia kooperatyw do polskiego porządku prawnego. Póki co pozostaje skorzystanie ze sprawdzonych wzorów i doświadczonego prawnika.

Druga grupa barier to ograniczenia prawne umożliwiające wsparcie kooperatyw przez sektor publiczny, wynikające z braku wypracowania standardów dla kooperatyw w polskiej rzeczywistości legislacyjnej. Gminy, nawet gdy chcą wspierać, mogą mieć trudności w wypracowaniu odpowiedniej formuły. Tym zagadnieniom poświęcona zakładka „dla samorządów”, w której analizowane są warianty sprzedaży nieruchomości kooperantom lub zawiązania spółki celowej, między Gminą a kooperantami, w celu realizacji kooperatywy mieszkaniowej a także realizacja idei kooperatywy w formule Towarzystwa Budownictwa Społecznego.

Finansowe

Doświadczenie pokazuje, że jedną z kluczowych barier są poważne ograniczenia związane z brakiem odpowiedniej oferty finansowania kooperatyw, zarówno ze strony sektora banków komercyjnych, jak i finansowych instytucji państwa czy samorządów. Banki komercyjne traktują kooperantów jak współ-kredytobiorców, a pozyskanie kredytu wymaga wprowadzenia zabezpieczenia najlepiej w postaci odrębnej nieruchomości, co sprawia, że ta oferta jest dostępna tylko dla zamożniejszej części społeczeństwa. Z drugiej strony instytucje publiczne nie mają systemu wsparcia finansowego, np. w formie pożyczek lub gwarancji, który byłby dedykowany małym grupom kooperatywnym. Gminy mają bardzo ograniczone lub żadne możliwości w zakresie tworzenia uwarunkowań dla łatwiejszego finansowania kooperatyw. W tym zakresie ruch leży po stronie banków oraz ustawodawcy, który ma możliwość wprowadzania dedykowanych programów wsparcia dla wybranych typów polityki mieszkaniowej, w tym kooperatyw.

Liczymy, że wkrótce większość barier zostanie przełamana dzięki uchwalonej ustawie o kooperatywach.

​

​